Het Fotoarchief 32    diversen

    artikelen over het fotoarchief
    Ik krijg wel eens opmerkingen dat mijn artikelen over het fotoarchief wel over 'héél vroeger' gaan, weinig recents. Ja, klopt. Om te beginnen is het fotobestand over de jaren t/m 1980 (ongeveer) erg overzichtelijk. Het zijn er wel heel veel (10.000?) maar ik ken ze vrij goed. Omdat toen nog door Boem en de Rem op negatieffilm werd gefotografeerd, was de fotograaf toch wel wat zuiniger met foto's, dan toen de digitale camera in ons leven kwam. Ik kreeg, onder andere van Paul Mengelberg, dvd's vol digitaal materiaal van recenter datum en dat is zó veel, dat ik nog niet de moed heb opgebracht daar aan te beginnen. Als het er van komt, houd ik jullie hier, en in de Facebookgroep fotoarchiefAC.nl, op de hoogte.

    2015
    Het laatste jaar van het AC. Maar de lessen gingen gewoon door, met dezelfde kwaliteit, daar heeft het niet aan gelegen. De klassenfoto's van 2015 werden gemaakt door Marijke Stroucken, moeder van een leerling. Voor een schoolfotograaf was geen geld meer. De foto's die ik hier bij plaatste, waren van de eindexamenkandidaten, de geluksvogels die hun jaar op het AC mochten af maken. 4M1,2,3, 5H1,2, 6GA en 6GE (Gifted Education, hoogbegaafden in gewoon Nederlands). Verder een foto van Peter Althuizen in actie, onvermoeibare strijder voor de positie van onderwijspersoneel, bij een leerling achter een laptoptafel. Dan een groepje leerlingen op een wat onverwachte plaats namelijk in de gang van de kapelzaal, en een van de hal met de uil die Carel Bruens en ik ooit leenden uit het gemeentelijk BKR-depot. Op de rechter zuil zit een koperen gedenkplaat waarop de rol van de paters jezuïeten, die het AC hebben gesticht en groot gemaakt, wordt vermeld. Op de linker zuil plaatste in later jaren iemand een veel te wit gipsen beeld, lijkt me een Vestaalse maagd. Staat daar niet zo mooi, maar dat is een persoonlijke mening. Kijk goed, rechts op de muur zit het mozaïek van de Madonna della Strada. De paters uit Nijmegen hebben het er uit laten hakken en meegenomen.

    stunts
    Het artikel over stunts komt in december: verkiezingsstunts en examenstunts, een heel themanummer, veel en leuk!

    videoarchiefAC, bewegend beeld!
    Goed nieuws! Terwijl ik foto's verzamelde, was Ton van Rijn altijd tuk op geschreven woord en bewegend beeld. Ton heeft heel wat filmmateriaal op de kop weten te tikken, smalfilm en video, en dat allemaal op  dvd laten zetten, tientallen. Ze zijn vaak van amateurkwaliteit maar daarom niet minder leuk. Ik stelde hem voor om te bekijken of het mogelijk was deze filmpjes openbaar te maken door ze op Youtube te zetten. Ton had aarzelingen omdat hij vreesde voor gedoe met portretrecht en privacy. Ik ben eens gaan speuren en zag dat je filmpjes onzichtbaar kunt houden voor de buitenwereld. Je kunt ze het label 'verborgen' meegeven. Ze zijn dan niet vrij te vinden voor iedereen, maar wel voor degenen die de  link naar het specifieke filmpje hebben. Ton en ik gaan deze filmpjes geleidelijk toegankelijk maken door de linkjes te publiceren in de besloten Facebookgroep fotoarchiefAC.nl. Je moet wel zelf Facebooklid zijn, anders kun je je niet aanmelden. Dat verplicht je overigens niet tot een uitgebreid vriendennetwerk: als je dat niet wilt, word je alleen lid en daarna meld je je aan bij de fotoarchiefgroep.
    Het is natuurlijk ook mogelijk de links hier af te drukken, maar doorklikken is veel makkelijker. De Facebookgroep heet dus fotoarchiefAC.nl. Dat is tegelijk ook de naam van de site waar (nog lang niet alle) foto's te vinden zijn. Nieuwsgierig? Probeer dan een van de oudste filmpjes die we hebben: beelden van een voetbalwedstrijd tussen docenten en leerlingen op de Roggewoning uit 1940: https://youtu.be/Y7ErQz9P9HA.

    Ino Mulders

    Het Fotoarchief 31    Feesten deel 3: examenfeesten             juni 2016


    allerlaatste les
    21 april gingen een aantal, al langer vertrokken of vorig jaar ontslagen, docenten Frans even langs op het AC om de laatste collega die nog Frans gaf, mevrouw Van Stuyvenberg, met een heleboel bossen bloemen te troosten met haar laatste les. Je laatste les geven is niet leuk als je het zo lang en zo graag gedaan hebt. Als je dat dan ook nog moet doen in een school die op sterven na dood is, is dat dubbel droevig. Lege cour, lege gangen, bijna lege personeelskamer, onwerkelijk. In de kapelzaal zaten de overgebleven examenkandidaten een proefexamen te maken. Zij maken hun laatste jaar op het AC af. Examenprogramma's zijn namelijk per school zó verschillend dat overstappen feitelijk onmogelijk is. Hopelijk slagen ze allemaal, want anders wacht hun het volwassenenonderwijs of Luzac.

    examen oude stijl
    Tot de Mammoetwet in het onderwijs zijn intrede deed, bestonden er nog geen schoolexamens. Het eindexamen bestond uit een hele serie schriftelijke examens die net als nu werden nagekeken door eigen docenten en door een 'gecommitteerde' als tweede corrector. Daarna de mondelinge examens bij je eigen docent in aanwezigheid van een van deze 'gecommitteerden'. Dit waren professoren en docenten, afkomstig van universiteiten en hogescholen en zij vormden samen de examencommissie. Het voelde een beetje aan als 'wij' (docenten en leerlingen) tegen 'zij'. Gecommitteerden werden in de watten gelegd met sigaren en borrels. Het was geloof ik op het AC gewoonte, hen na het laatste examen te trakteren op haringen. En vis moet zwemmen..

    diploma-uitreiking
    Dan het hoogtepunt in je schoolleven, de diploma-uitreiking in de aula. De gecommitteerden zaten samen met de docenten in U-vorm aan tafels en bliezen grote wolken rook uit. De geslaagden tegenover hen, maar denk niet dat we daar, zoals in de afgelopen jaren soms te zien was, in carnavalskleding verwacht werden: keurige rijen in donkere kostuums. In 1955 had iedereen een anjer in het knoopsgat. Daar omheen de trotse ouders en grootouders, de dames met hoedjes op. Weinig kleine broertjes of zusjes op de foto's te bekennen. Om de beurt naar voren om het diploma in ontvangst te nemen en te ondertekenen. Daarna sprak een vader waarderende woorden in de richting van de paters en docenten van dit gerenommeerde instituut, die er wederom in waren geslaagd hun zonen niet alleen kennis bij te brengen maar ook ethisch en religieus hadden toegerust voor hun rol in de maatschappij. Na de vader was het de beurt aan een, voor deze gelegenheid speciaal benaderde, geslaagde. In de jaren '62 en '63 zijn alle 'examinati' afzonderlijk op de foto gezet, uiteraard allemaal te vinden op www.fotoarchiefac.nl. Ik heb geprobeerd de examenfoto's een beetje te sorteren maar of dat goed gelukt is, kan ik niet helemaal beoordelen. Als iemand zijn jaar herkent, graag een mailtje met het exacte jaar (This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.) Wel kan je aan de stoelen zien welke foto's vóór (houten stoelen) en welke ná 1955 (metalen onderstel) zijn gemaakt.

    examenbal
    Daarna kon de feestvreugde beginnen, nachtelijke stranduitspattingen, examenfeestjes bij deze of gene thuis en tenslotte het examenbal. Voor dat bal in de aula nodigde je een meisje uit, in de meeste gevallen van het Meisjeslyceum, later Edith Stein genoemd. Eenmaal op het AC aangekomen moest je je opwachting maken bij paters en docenten. Die zaten in een rij en aan hen stelde je je danspartner van die avond voor. Vervolgens zocht je een stel klasgenoten op en daarmee ging je in een gezellige kring zitten rond twee aaneengeschoven tafels bedekt met geruite kleedjes. Er mocht gewoon nog gerookt worden. Op het toneel speelde een live band, zonder versterking, meestal dixieland. En dan danste je de hele avond met je danspartner.  Dansen hadden de meeste jongens geleerd bij Ruby Dorany op de hoek van de Stadhouderslaan tegenover het huidige GEM. Foxtrot, tango, Weense wals en, heel gedurfd, chachacha. Op het examenbal kon het geleerde in praktijk gebracht worden. Dàt waren nog eens tijden..

    boekenbeurs
    Het laatste contact met het AC was de boekenbeurs. De leerboeken moest iedereen in die tijd zelf aanschaffen en raakte je weer kwijt op de boekenbeurs in het souterrain. In elk boek dat je wilde verkopen plakte je een briefje waarop de naam van de eigenaar en het gevraagde bedrag werd ingevuld, in tweevoud. De surveillanten controleerden of de prijs in verhouding stond tot de staat waarin het boek verkeerde en of er niks in was geschreven. Zo verkocht je meestal bijna al je boeken en kochten jongerejaars hun boeken voor het volgende schooljaar. Er werd geloot om de volgorde waarin je naar binnen mocht. Een laag nummer betekende natuurlijk ruime keus. Contant afrekenen bij meneer Gondrie, de administrateur. Wat nog ontbrak, probeerde je aan te vullen bij Tokkie, een schoolboeken-antiquariaat in de Prinsestraat. Ik vond ook vaak boeken bij een handelaar hoek Zoutmanstraat/Elandstraat. Het loonde de moeite regelmatig terug te gaan want hij had steeds nieuwe voorraad.  

    examenstunts
    Een belangrijk onderdeel van het examenjaar heb ik nog niet vermeld: de examenstunts. In 1996 stond bijvoorbeeld Herman Brood himself op het toneel meisjes in bikini met een spuitbus te beschilderen. De stunts waren soms fantasievol en vaak perfect georganiseerd en verdienen een aparte aflevering, nog drie maandjes wachten en intussen lid worden van de Facebookgroep 'fotoarchiefac.nl ', daar publiceer ik voorproefjes.

    Het Fotoarchief 30    Carnaval, rectorsfeest en St. Aloysiusfeest, feesten deel 2, maart 2015

    Carnaval ligt al weer ruim achter ons, Keulen heeft het overleefd, op het AC werd het dit jaar niet gevierd, weinig reden voor feestvreugde. Als ik een onderwerp bedenk, ga ik meteen even in de betreffende map met foto's kijken. Daarna is het niet moeilijk meer om er over te schrijven. Bij het zien van de foto's komt het ene tijdsbeeld na het andere te voorschijn en kan ik putten uit mijn eigen zes schooljaren op het AC of uit de 38 jaar dat ik er les gaf. En dan blijkt dat er in de aula heel veel is gefeest: examenfeesten, klassenfeesten, rectorsfeesten, carnaval, zomerfeesten, St. Aloysiusfeest (ja, echt), jubileumfeesten, afscheidsfeesten, personeelsfeesten. Zo veel feesten dat ik de leukste foto's weer niet in één aflevering kwijt kan.

    Sint Aloysiusfeest
    Ik begin met een St. Aloysiusfeest. Dat is van vóór mijn tijd: 1955. Uit de foto's blijkt dat in de wijze van feesten wel iets is veranderd over de jaren. Het Aloysiusfeest vond waarschijnlijk plaats op de dag waarop Aloysius van Gonzaga werd geboren of overleed, dan wel heilig werd verklaard. Van Aloysius zijn op het web honderden afbeeldingen te vinden, op de meeste staat hij vaak een beetje te zwijmelen bij een kruisbeeld in zijn handen, op de overige is hij een edelman met pofbroek en degen want hij kwam uit een adellijk geslacht. Oorspronkelijk had de kapel een mooi hoog boogvormig plafond, goed te zien op een ansichtkaart uit 1940. Bij de verbouwing werd een verlaagd plafond aangebracht waarvan op een foto de bovenkant te zien is, samen met de oorspronkelijk kapconstructie. Vóór in de kapel waren er drie altaren met beelden. De beelden werden later vervangen door tegeltableaus, links met een afbeelding van Maria, rechts hing Aloysius. De tableaus zijn bij de verbouwing bewaard gebleven en hangen op het moment waarop ik dit schrijf op een scheidingsdeur tussen school en 'patershuis'. Ze werden vervaardigd door een Nijmeegse kunstenaar, Johan Collette. Hij zat na de oorlog aan de grond, bij gebrek aan opdrachten wegens een NSB-verleden, maar de paters ontfermden zich over hem en zijn gezin. Er zijn tientallen foto's van de kapel, maar van dat ene hoekje met Aloysius heb ik maar een enkele foto waarop Aloysius nèt zichtbaar is.
    Een feest kon in die tijd niet beginnen zonder een mis (zoek in Wikipedia of Google bij 'heilige mis'). Voorafgaand aan de mis zegent pater Van Rijckevorsel met wijwater de afbeelding van Aloysius in de kapel. Pater van Rijckevorsel hield van zegenen; er is ook een foto waarop hij de gymtoestellen in de nieuwe tweede gymzaal zegent in de hoop dat daardoor niemand zijn nek er op zou breken. Na afloop van het feest, zo blijkt uit de foto's, was er een bijeenkomst in de aula, docenten aan de ene, leerlingen aan de andere kant, de afstand tussen beide groepen was nog letterlijk en figuurlijk vrij groot. Ik weet niet welke rol de ouderejaars tegenover pater Van Rijckevorsel vervulde.
    Onlangs werd op het AC met een tussenreünie afscheid genomen van de vertrokken leerlingen en kwam ik weer in de kapelzaal. De bizarre, geldverslindende, bloemvormige staketsels die nog niet lang geleden laptops van stroom moesten voorzien, waren al weer weg en op de plaats waar ooit het hoofdaltaar stond was tijdelijk door de cateraar een bar ingericht.

    Rectorsfeest
    Tot de komst van Ludo Holleman als eerste lekenrector, was de rector van het patershuis ook per definitie de rector van de school. De Provinciaal (baas) van de Nederlandse jezuïetenorde stelde om de drie, vier, vijf of zes jaar een nieuwe rector aan. Was de rector jarig, dan was het feest: Rectorsfeest. De dag begon natuurlijk met een mis die op foto 9 net is afgelopen, een lange rij acolieten gaat voorop (voor de mis was deelname verplicht tot in 1961, alle leerlingen kregen aan het begin van het jaar een vaste plaats in  de kapel toegewezen op een plattegrond). Na de mis werd de hele schoolbevolking getrakteerd op een film in het Seinposttheater op het Seinpostduin van waaraf Mesdag zijn Panorama schilderde (de bioscoop bestaat al lang niet meer). Op de fiets naar Scheveningen en na dringen op de trap naar binnen voor een film met Lassie of Rintintin (mensenlevenreddende honden). En de rest van de dag vrij!

    Carnaval
    Ludo Holleman hield van alles wat leerlingen een plezier kon doen of een goed gevoel kon geven. Op een feest danste hij volop mee en met carnaval had hij altijd een boerenkiel aan met sjaaltje en pet. Ik geloof warempel dat hij een biertje staat te drinken. Omdat hij voorop loopt en een kop groter is dan de rest, moet het verzilverde Raad-van-elf-lid wel Remi Smeets zijn. Op een van de foto's zijn de vingerverwondende aluminium melkdopslingers goed te zien. Er moeten veel meer carnavalfoto's gemaakt zijn maar ik heb er betrekkelijk weinig in het archief.

    Examenfeesten
    Verreweg de meeste feestfoto's zijn gemaakt op examenfeesten waarover meer in nummer 31

    Schaken bij Ruy Lopez SchaAC

    Ik ben lid van de schaakclub geweest van 1956 tot 1559 en herinner me  vooral het snelschaken heel goed, omdat het er heel vrolijk aan toe ging.  
    Het ging altijd om potjes van 2 minuten (en niet 3 zoals er stond).
    Het kon ook zonder klok. Dan ging het er om dat je niet zichtbaar mocht denken en vooral niet zichtbaar mocht denken zodra je een schaakstuk had aanraakte. De kreet: “Dat stuk denkt!”, hardop uitgesproken door je tegenstander, stond bijna gelijk met verlies. Pater Krekelberg had dan een heel duidelijke stem. Snelschaak was de enige partij waarbij hardop werd gesproken en vooral gelachen als het “denkende” stuk verloren ging,  

    Overigens werd er op het AC heel behoorlijk niveau geschaakt, het beste team deed mee met de (volwassenen)competie van de Haagse Schaakbond en zeker niet in de laagste klasse.  

    Tot slot de duif. Pater Krekelberg had altijd een stelling op zijn kamer, op het bord voor het raam. Eenmaal, toen hij de sleutelzet na dagen nog niet kon vinden, kwam er een duif binnengevlogen, die een schaakstuk met zijn poten aanraakte.  De sleutelzet! Dat werd toen een ingreep van de Heilige Geest werd genoemd, maar iedereen wist toen al wel dat dat onzin was.

    Gerard Keijser (Gym β ‘62)

    Het Fotoarchief 29    Decemberfeesten, december 2015

    Het valt nauwelijks te bevatten, maar het grootste deel van de AC'ers heeft de school inmiddels definitief verlaten. De examenklassen krijgen les in de 100- en 200-gang van het nu veel te grote gebouw, begeleid door een handjevol docenten die ook hun laatste AC-jaar aan het volmaken zijn. ON-VOOR-STEL-BAAR. Binnenkort kan ik alleen nog maar schrijven hoe het was, zonder link met het heden. Langzaam maar zeker zal het AC uit het collectieve geheugen verdwijnen en blijft over wat er over geschreven werd en in foto's vastgelegd. Hoe het zo ver heeft kunnen komen, is nog lang niet opgehelderd. Deze en gene heeft al geprobeerd het eigen straatje schoon te vegen, tot en met een dubbele pagina in een regionale krant toe onder de kop 'Ik dacht dat het wel goed zou komen'. Beschuldigingen en verdachtmakingen zijn niet van de lucht. Zeker is, dat het AC een grondige analyse van zijn teloorgang verdient. Daar ga ik hier niet op vooruit lopen.

    Terug naar vroeger. December is/was een activiteitenmaand. Lesgeven is tijdens gewone schoolweken al topsport, in december begint het meer op survival te lijken. En dat geldt natuurlijk niet alleen voor docenten. Je leerlingen worden op de proef gesteld met Sinterklaas in het gezin, op school en vaak ook nog op de sportclub, dus 3 surprises. Heb je dat achter de rug, dan volgt de proefwerkweek. Daarna kerstontbijt en voor de hoogste klassen tenslotte het Kerstsoirée.
    De leraren moeten eerst proberen om ook bij de 25e surprise aandacht te krijgen voor het 25e gedicht en de 25e creatieve prestatie. Na de proefwerkweek alle proefwerken nakijken, beoordelen, cijfers toekennen en invoeren in Magister, het schooladministratieprogramma. Een kerstontbijt in zodanig goede banen leiden dat niet voor een weeshuis aan etenswaren wordt meegebracht, alles wordt klaar gezet, niet alle wankele plastic bekertjes omvallen, niets in de fik vliegt, niet met overgebleven cake wordt geworpen en alles weer wordt opgeruimd. Kort daarop een kerstviering in elkaar draaien en dan 's avonds acte de présence geven bij het Kerstsoirée. Ik schat dat ongeveer 50% van al het schoolpersoneel de kerstvakantie ziek thuis zit.

    Sinterklaas
    Foto's van de naoorlogse jaren laten zien dat in de jaren '50 een grote groep kinderen op het AC werd ontvangen en getrakteerd. Hoe zij werden uitgekozen is mij onbekend maar zij kregen natuurlijk speculaas en limonade en daarvoor of daarna werden cadeaus uitgedeeld.
    In de korte pauze kwam Sinterklaas op de cour om het startsein te geven voor de SNAAC. SNAAC staat voor Sint Nicolaas Actie AC. Zo verscheen de Sint ooit op een van de politiepaard, maar ook werd hij ooit de cour opgereden in een koets. Ik denk dat onder de Sintverpakking op deze foto wiskundeleraar Burgers schuil gaat, op het spoor gezet door de grote lineaal in zijn hand waarmee de grafieken op het bord werden getrokken. Zwarte Piet is maar gedeeltelijk zwart en wat hij aan het doen is met die kist is onduidelijk. De afdakjes dienden als fietsenstalling. Op de site kan je foto's vinden van een jaar waarin zelfs twee concurrerende Sinten verschenen. Het lijkt of ze met elkaar in gevecht raken, ongetwijfeld omdat een van de twee niet de echte Sint was. En altijd weer kijk ik met verbazing naar die enorme groep leerlingen die, het lijkt wel haast in schooluniform, gedisciplineerd staan toe te kijken.
    De Sinterklaastijd is tegelijk ook de SNAAC-tijd. Huursinten en huurpieten werden al sinds mensenheugenis op het AC uitgedost om, gereden door een legertje respectvolle vrijwilligers, een bezoek aan heel wat gezinnen te brengen. De opbrengst komt (want de SNAAC bestaat nog steeds, hulde aan Marco Endert!) dit jaar ten goede aan organisatie Daniëlle’s Children Fund, een organisatie die als doel heeft het begeleiden van kansarme kinderen en hun families in Ecuador en Nepal. Op een foto, genomen in de gymkleedkamer (in de kastjes boven de banken werden de schoenen opgeborgen, die roken dus lekker) zien we de populaire pater Geraets met sigaar, die helpt aankleden en zelf ook gaat optreden, Wil van Dissel speelt Zwarte Piet. Verder de transformatie van de niet minder legendarische rector Ludo Holleman die graag voor Sinterklaas speelde, letterlijk en figuurlijk. Hij vond niets leuker dan in vol ornaat de kinderen van het personeel toe te spreken en geïnteresseerd naar hun ervaringen met hun vader of moeder te informeren. En trouwens niet alleen met Sinterklaas. Met Pasen kocht hij de grootste chocolade paaseieren die hij kon krijgen, we verstopten ze in het bos achter de tweede gymzaal en het liefst verklapte hij stiekem aan een van onze kinderen waar nog een groot ei te vinden was.

    Kerst
    Kerstmis stond in het teken van kerstuitvoeringen met koor en orkest onder leiding van Bertus Termorshuizen, hier een foto van de generale repetitie. Het kerstontbijt vond aanvankelijk plaats met de hele schoolgemeenschap, keurig naast elkaar in de aula. Nadat Groot Soho was gebouwd (een overblijfzaal in het slop, 1e verdieping, nu zijn het weer -lege- lokalen), vond daar het kerstontbijt van de hogere klassen plaats, samen met de docenten, sommigen tussen de leerlingen, maar de meesten achter de lange tafel voor het raam. Overigens werden ook in de Cornelis Jolstraat kerstontbijten gehouden, op de foto de laatste keer in 1973.
    In later jaren organiseerde elke klas zijn eigen kerstontbijt in een klaslokaal. Voorafgaand aan het Kerstsoirée was er een kerstviering in de kapelzaal, soms met kerstspel, hier met eigentijdse iglotent en wasrek, waarvoor de belangstelling varieerde. En tenslotte het Kerstsoirée. Daar werd gedanst, dus moest je ook leren dansen. Marco Kattestaart heeft in 1994 nog dansles gegeven. Tot nog niet eens zo heel lang geleden werd er lustig op los gerookt, in de aula zou nu smogalarm gegeven worden. Op een foto zie je ondanks de rook nog net de aluminium slingers uit het interview met Lucas. De aankleding werd steeds chiquer, eerst nette kleding, gevolgd door smokings en avondjurken, ook de docenten en Rahib en Jan Zonderop deden mee.

    Ino Mulders

    Het grootste deel van de foto's op deze site is auteurs- en portretrechtelijk beschermd. Alle rechten voorbehouden. Webmaster: Ino Mulders.